Een koloniehuis in Grasbroek krijgt nieuwe stroom

Op de vensterbank in de voorkamer van Mieke Bartels ligt een porseleinen zekering. Wit, met een klein rood stipje aan de onderkant. Ze pakt hem op en draait hem rond tussen duim en wijsvinger. “Die zat er nog in toen we de sleutel kregen. Mijn opa werkte ondergronds in de mijn. Ik vond het zonde om weg te gooien.”

Het huis staat in Grasbroek, de oude mijnwerkerskolonie die ooit is gebouwd voor de gezinnen van de mannen die in de steenkolenmijn werkten. Bakstenen gevel, een smalle gang, twee kamers beneden en een steile trap naar boven. Mieke en haar man Ralf kochten het anderhalf jaar geleden. Het dak was al eens vernieuwd, de keuken was oud maar bruikbaar. De elektra bleek een ander verhaal.

Wat er achter het behang zat

“We dachten dat we alleen wat stopcontacten bij moesten zetten,” vertelt Ralf aan de keukentafel, terwijl buiten de motregen tegen het raam tikt. “Toen het behang eraf ging, zagen we draden met een stoffen omhulsel die gewoon op de muur waren vastgespijkerd. Boven zat geen enkel geaard stopcontact.”

Dat is in koloniewoningen geen uitzondering. Toen deze huizen werden gebouwd, was stroom bedoeld voor een paar lichtpunten. Later kwamen er stopcontacten bij, vaak opbouw, vaak door bewoners zelf aangelegd en in de loop van de jaren aangevuld door een volgende bewoner. Mieke wijst naar een plek boven de deurpost. “Daar liep een draad naar de zolder waarvan niemand wist waar hij voor was. Er hing geen lamp of stopcontact aan, maar er stond wel spanning op.”

Ze belden Elektricien Heerlen om eerst alleen te laten kijken. Het advies was helder. De oude bedrading kon niet blijven en de stoppenkast moest eruit. Met een kast vol stoppen, geen aardlekschakelaar en draden zonder randaarde was er volgens de monteur weinig om op voort te bouwen.

Sleuven in steen, kabels onder de vloer

Het lastigste aan zo’n huis is niet de nieuwe groepenkast, maar de weg ernaartoe. De muren zijn van steen en kalk, oud en soms brokkelig. Sleuven frezen geeft veel stof en moet zorgvuldig, anders haal je halve stukken metselwerk mee. Op sommige plekken werden de leidingen daarom in de muur weggewerkt, op andere plekken gingen ze via de kruipruimte en de houten balklaag naar boven.

“Ze hebben eerst per kamer met ons doorgelopen wat we wilden,” zegt Mieke. “Waar komt het bed, waar komt het bureau, waar hangt de tv. Dan weet je waar de stopcontacten moeten en hoef je straks niet weer met verlengsnoeren te gaan zitten.”

De nieuwe groepenkast heeft aardlekautomaten, zodat een storing op één groep niet meteen het hele huis platlegt. Wasmachine en droger kregen elk een eigen groep, net als de vaatwasser. Voor de inductieplaat die ze later willen, ligt er al een perilexgroep klaar. Alles is aangelegd volgens NEN 1010, en elke groep is netjes in de kast gelabeld.

Een mijnverleden dat je mag blijven zien

Wat Ralf het meest verraste, was hoe weinig je er na afloop van ziet. De gang heeft nog steeds de oude tegeltjes, de schuifdeuren tussen voor- en achterkamer zijn gebleven. “Het huis voelt hetzelfde, het is alleen veilig nu.” Hij heeft het oude porseleinen schakelaartje uit de gang bewaard en in een lijstje gehangen, naast een foto van Miekes opa in mijnwerkerskleding.

Bewoners in andere koloniewoningen raadt het stel aan om de elektra niet als sluitpost te zien. “Wij hadden het eerst onderaan het lijstje staan, na de keuken en de vloer,” zegt Mieke. “Gelukkig hebben we dat omgedraaid. Als je eerst gaat stucen en dan pas leidingen trekt, ben je dubbel bezig.” Ze zet de zekering terug op de vensterbank. Toen de monteur van Elektricien Heerlen hem uit de oude kast haalde, gaf hij hem meteen aan haar terug.